آداب قلبی نماز (قسمت چهارم) : توجه به عظمت خداوند و ذلت خود

در حکمت متعالیه، ملاصدرای شیرازی اثبات کرده است که تمام عالم وجود هیچگونه اصالتی ندارد و در واقع رابطه مخلوقات با خدا همانند رابطه پرتوهای نور با منبع نور است که بدون تصور منبع نور هیچ تصوری برای وجود پرتوهای نور امکان پذیر نیست و این پرتوها هیچ وجودی از خود ندارند بلکه وجود آنها صرف ربط به منبع نور است. پس اینطور نیست که هیچ انگاشتن نفس، یک نوع تواضع و تصنع باشد بلکه برخاسته از حقیقتی است که در ذات هر مخلوقی ثبت است. داغ فقر و ذلت در مقابل خداوند در پیشانی هر مخلوقی گذاشته شده است. فهم این حقیقت اولین مرتبه و اولین مقام مسافرین کوی دوست است. یک راهکار عملی برای رعایت این ادب قلبی در نماز و عبادات این است که در باره ی این حقیقت بیشتر مطالعه و تفکر کنیم. برای کسب اطلاعات بیشتر در این مورد لازم است اندکی مطالعات فلسفی داشته باشیم. من شخصا کتاب آموزش فلسفه اثر علامه مصباح یزدی را به دوستان پیشنهاد می کنم. اما آنچه مهم است این است که پس از مطالعه در این مورد و پذیرفتن عقلی این حقیقت نباید به آن اکتفا نمود بلکه باید سعی کنیم این حقیقت را به قلب نیز برسانیم و به آن ایمان بیاوریم تا از رسیدن به مقامات بالاتر که «ایمان» و «اطمینان» و «مشاهده» و ... است محروم نمانیم.
تمام دلتنگی های من